Sovyetler Birliği'nde sosyalizmin çözülüşü üzerine şimdiye kadar çok şey söylendi. Bunların önemli bir bölümü düşmancaydı, insanlığın eşitlikçi bir toplum kurmaya dönük mücadelesine asla tahammül edemeyenlerce dillendiriliyordu. Böyleleri, Sovyetler Birliği'nin trajik sonunda adaletsiz bir toplumsal sistemin, paranın saltanat sürdüğü kapitalizmin onaylanışının kanıtını bulduklarını iddia ettiler.

Sovyetler Birliği'nin dostları da vardı. Ne olursa olsun, sınıfsız bir toplumun inşası için gösterilen çabaların yanında duruyor, bu çabalardan heyecanlanıyorlardı. Sovyetler Birliği'nin dağılması ile birlikte dostların da kafası karıştı, "nerede hata yaptık" sorusu birçoğunu öbür tarafa atıverdi. Kimisi komünizmin imkansızlığına ikna olmuştu, kimisi ise piyasayla baş edilemeyeceğine... Sovyetler Birliği'nden ve kendi geçmişinden utananlar da vardı, büyük bir hırs ve arsızlıkla kendilerini aklamaya, geçmişlerinden kurtulmaya soyundular.

Nerede hata yapıldığı elbette önemliydi ama yanıtlanması gereken biricik, hatta en yaşamsal sorun bu değildi. Sovyetler Birliği bir mücadeleyi yitirmiş, bir mücadele sırasında çözülmüştü. Bu mücadele sürüyordu. Eleştiri oklarını bu mücadelenin karşı tarafına yöneltmeden kendi hatalarımızı kavramak ve bundan sonrasında bu hataları bertaraf etmek söz konusu olamazdı.

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği, çözülüş kader olduğu için değil, kendisini ortadan kaldırmak isteyen zalim bir uluslararası güce, emperyalizme karşı gerektiği gibi mücadele edemediğinden yıkılmıştı.

Bu gerçek akıldan çıkarıldığı sürece, Sovyetler Birliği'ni burjuva ideologlarının ölçütleriyle değerlendirmek kaçınılamazdı.

Zaten Sovyetler Birliği'nin yönetici partisi biraz da bu yanılgı nedeniyle basiretsiz davrandı. Emperyalistlerin eleştirilerini ciddiye alarak, kendi ülkesini onların tezleri üzerinden değerlendirmeye, hatta onlara beğendirmeye kalkıştı.

Şimdi Sovyetler Birliği yok. En azından şimdilik...

Şimdi Sovyetler Birliği'ni kapitalistlerin tercih ettiği ölçütlerle değerlendirmekten vazgeçmenin tam zamanı.

Kemal Okuyan